Wiele osób jest niezadowolonych z pracy nie dlatego, że za mało zarabiają albo za długo pracują. Są niezadowolone, bo od lat robią coś, co nie wykorzystuje ich potencjału. I często nawet tego nie wiedzą. Czują, że mogliby inaczej, więcej, ale nie wiedzą jak.
Zarabiają całkiem nieźle. Pracują uczciwie. Ale wstają rano z poczuciem, że idą „odsiedzieć” kolejny dzień. Albo prowadzą firmę, która technicznie funkcjonuje, ale ich w środku wyczerpuje, bo jest zbudowana na cudzym pomyśle, cudzym modelu, cudzym „tak się robi w tej branży”.
Jak często myślimy: „takie jest życie”, praca to praca, trzeba zarobić na chleb, a nie zastanawiać się, czy nam to sprawia przyjemność. Prawda jest taka, że w pracy spędzamy niemal połowę życia. Połowę cennego czasu danego nam na tym świecie. Czy nie warto byłoby spędzić go z poczuciem dobrze wykonanej misji?
Ten przewodnik jest o tym, czym są predyspozycje i talenty. O tym, dlaczego praca wbrew nim kosztuje nas wielokrotnie więcej, niż nam się wydaje. I o tym, jak zacząć działać inaczej, bez porzucania wszystkiego z dnia na dzień.
„Ludzie, którzy rozpoznają i rozwijają swoje naturalne talenty, osiągają wyższy poziom satysfakcji zawodowej i życiowej.”
Gallup, „Now, Discover Your Strengths”
Czym jest talent naprawdę?
Zacznę od odczarowania słowa „talent”, bo jest strasznie przeciążone znaczeniami, które niewiele mają wspólnego z rzeczywistością.
W potocznym rozumieniu talent to coś spektakularnego. Ktoś śpiewa jak anioł, maluje jak Rembrandt, liczy jak kalkulator. Coś widowiskowego, łatwego do zauważenia i nazwania.
Tymczasem w rzeczywistości zawodowej talenty wyglądają zupełnie inaczej.
„Talent to każdy powtarzalny wzorzec myślenia, odczuwania lub zachowania, który możesz produktywnie zastosować.”
Gallup StrengthsFinder
Konkretnie: talent to to, że kiedy jesteś wrzucony/a w chaos, instynktownie zaczynasz porządkować. Albo że w każdej rozmowie bez wysiłku czujesz, czego tak naprawdę potrzebuje drugi człowiek. Albo że masz naturalną zdolność do widzenia tego, co będzie za trzy lata, podczas gdy inni widzą tylko to, co jest teraz.
Talent a umiejętność - ważna różnica
Umiejętności możesz się nauczyć. Możesz nauczyć się Excela, sprzedaży, prowadzenia prezentacji, zarządzania projektami. Umiejętności są ważne, ale bez talentu, bez naturalnej bazy, działają jak samochód bez silnika. Niby wygląda, ale nie jedzie.
I tutaj właśnie jest sedno całej tej rozmowy:
„Talent to nie to, co robisz dobrze. To, co robisz dobrze i przy okazji nie umierasz ze zmęczenia.”
„Praca zgodna z indywidualnymi predyspozycjami zwiększa produktywność nawet kilkukrotnie w porównaniu do działań niezgodnych z talentami.”
Marcus Buckingham, Donald O. Clifton
Co się dzieje, gdy pracujesz wbrew sobie?
Jest pewien powtarzający się schemat, który pojawia się u ludzi, którzy przez długi czas funkcjonują niezgodnie ze swoimi predyspozycjami. Opisuję go, bo wiele osób rozpoznaje w nim siebie. I to rozpoznanie jest pierwszym krokiem.
Trzy fazy
FAZA 1 - Kompensacja
Człowiek nie czuje się na swoim miejscu, ale nie rozumie, dlaczego. Pracuje więc więcej i ciężej, żeby wynik był dobry mimo wszystko. Kompensuje brak naturalnego przepływu wysiłkiem. To kosztuje energetycznie i emocjonalnie, ale na tym etapie jeszcze działa.
FAZA 2 - Chroniczne wyczerpanie
To już nie jest zmęczenie po długim dniu. To jest coś głębszego - brak regeneracji mimo odpoczynku. Weekendy nie pomagają. Urlopy są potrzebne, ale tydzień po powrocie znów jesteś wypalony/a.
FAZA 3 - Decyzja, często wymuszona
Choroba, kryzys, zmiana w firmie. Albo pewnego ranka człowiek po prostu wstaje i wie, że tak już nie da rady.
Nie chcę, żebyś doczekał/a do fazy trzeciej. Bo widzę też inną drogę. Taką, gdzie ktoś stosunkowo wcześnie zauważa, że coś nie gra, robi audyt własnych predyspozycji, zmienia kierunek i dosłownie odżywa. Nie od razu. Ale kierunek jest inny i to widać.
„Ludzie, którzy wykorzystują swoje talenty, są bardziej zaangażowani i odporni na wypalenie zawodowe.”
Gallup, State of the Global Workplace
Trzy typy niezgodności - czy poznajesz siebie?
Typ 1: ekspert, który nienawidzi sprzedaży
Jest znakomity w tym, co robi - architektura, prawo podatkowe, produkcja, cokolwiek. Ale sprzedaż go przeraża. Albo go wyczerpuje.
Efekt: firma utknęła w miejscu, bo właściciel podświadomie unika pozyskiwania klientów. Przez co stagnuje. Przez co się denerwuje. Przez co ma jeszcze mniejszą ochotę na sprzedaż.
Rozwiązanie to nie „naucz się sprzedaży i zapomnij o oporach”. Rozwiązanie to po pierwsze zrozumienie, skąd opór pochodzi. Często to predyspozycja introwertyczna albo głęboka wartość „mówię tylko prawdę, a sprzedaż to manipulacja”. Po drugie znalezienie formy sprzedaży, która z tymi predyspozycjami współgra.
„Praca zgodna z talentami obniża poziom stresu i poprawia zdrowie psychiczne.”
American Psychological Association
Typ 2: człowiek-orkiestra, który tworzy chaos
Utalentowana do wymyślania, tworzenia, budowania. Otwiera działalność, wchodzi w pierwszy projekt i wszystko gra. Ale potem: kolejny projekt, następny, jeszcze jeden. I nagle zamiast robić to, co kocha, spędza 70% czasu na administracji, fakturach i gaszeniu pożarów.
To klasyczna pułapka „jestem dobra = mogę wszystko”. Predyspozycje kreacyjne często nie idą w parze z predyspozycjami operacyjnymi. I to jest okej, pod warunkiem, że biznes jest tak poukładany, żeby jak największa część czasu była w strefie, gdzie jest się naprawdę dobrym.
Typ 3: lojalna osoba w złym kontekście
Pracuje na etacie. Przez pięć, osiem, dwanaście lat. Dobrze oceniana. Ale od jakiegoś czasu ma poczucie, że to nie to. Jej talenty - do tworzenia relacji, do rozwiązywania problemów, do myślenia systemowego - są mocno ograniczone przez strukturę organizacji. I to powoli ją wykańcza.
„Ludzie spełnieni zawodowo rzadziej zmieniają miejsca pracy i częściej odnoszą sukcesy.”
Harvard Business Review
Jak to sprawdzić - cztery konkretne kroki
1. Obserwuj energię, nie wyniki
Zamiast pytać siebie „co mi wychodzi?”, zacznij pytać „po czym czuję się naładowana, a po czym opróżniona?”. Wyniki są zwodnicze. Możemy być dobrzy w czymś, co nas wyczerpuje, bo kompensujemy to wysiłkiem. Energia jest uczciwszym wskaźnikiem.
2. Zapytaj ludzi, którzy Cię znają
Nie pytaj „co robię dobrze?”. Zapytaj: „kiedy widzisz mnie w swoim żywiole, co wtedy robię?”. To pytanie daje znacznie bardziej precyzyjne odpowiedzi, bo ludzie opisują Cię w działaniu, nie w teorii.
3. Zrób rzetelny test predyspozycji
Nie ten z Instagrama. Mam na myśli narzędzia, które rzeczywiście coś mierzą, jak 16personalities, MBTI, FRIS lub Gallup StrengthsFinder. Każde z nich daje inny kąt widzenia i warto je czytać jako hipotezę do sprawdzenia, nie jako wyrok.
4. Sprawdź, gdzie Twoje talenty mają wartość rynkową
Można mieć fantastyczny talent, na przykład do budowania relacji i słuchania, i zastanawiać się, do czego to służy. A tymczasem ten talent jest fundamentem w coachingu, sprzedaży, HR, doradztwie, zarządzaniu. Klucz to nie tylko wiedzieć, co jesteś, ale gdzie to, czym jesteś, jest naprawdę potrzebne.
„Skupienie się na rozwijaniu silnych stron, a nie poprawianiu słabości, prowadzi do większego sukcesu i pewności siebie.”
Tom Rath, „StrengthsFinder 2.0”
Na koniec - jedna rzecz
„Praca w zgodzie z predyspozycjami nie oznacza, że wszystko jest lekkie i beztroskie. Ale jest fundamentalna różnica między trudnością, która wyczerpuje i niszczy, a trudnością, która rozwija. Ta pierwsza jest trudna, bo walczysz z własną naturą. Ta druga jest trudna, bo rośniesz.”
I to jest właśnie różnica między bieganiem w cudzych butach a chodzeniem we własnych, nawet pod górę.
„Wykorzystanie talentów jest kluczem do szczęśliwego i spełnionego życia.”
Abraham Maslow, „Motywacja i osobowość”
Chcesz wiedzieć, w czym Ty jesteś naprawdę dobry/a?
Odpowiedz na 6 pytań i w 48h otrzymasz bezpłatną mini Analizę swoich predyspozycji zawodowych - konkretnie i na temat.